Америка Құрама Штаттары мен Иран арасындағы қарулы қақтығыс басталған алғашқы күннен-ақ Батыс Еуропа аспанында жұмбақ радиостанция пайда болды. Эфирден тек фарси тіліндегі сандар тізбегін тоқтаусыз оқитын бұл толқын халықаралық сарапшылар мен радиоәуесқойлардың назарын бірден аударды. Financial Times басылымының жазуынша, бұл — Орталық барлау басқармасының (ЦРУ) Иран ішіндегі аса құпия агенттеріне нұсқау беруі үшін іске қосылған төтенше байланыс арнасы болуы мүмкін.
Суық соғыстың ескі әдісі неге қайта оралды?
Сандық кодтар тарататын радиостанциялар — барлау қызметтері үшін жаңалық емес. Бұл әдіс Суық соғыс кезінде кеңінен қолданылған. Принципі қарапайым әрі тиімді: оператор эфирде сандық кодты оқиды, ал агент оны қарапайым радиоқабылдағыш арқылы қабылдап, қолындағы кілтімен шифрды шешеді. Бүгінгі цифрлық дәуірде мұндай «ескі сәнге» қайта оралудың өз себебі бар.
Соғыс басталған 28 ақпанда Иран билігі елдің сыртқы әлеммен байланысын күрт шектеп, интернетті бұғаттады. Мұндай жағдайда заманауи мессенджерлер мен зашифрланған онлайн-арналар өз күшін жояды. Сондықтан радиобайланыс — шұғыл ақпарат жеткізудің жалғыз әрі сенімді жолы болып қалды.
V32: Батыс Еуропадан Тегеранға дейін
Радиоәуесқойлар бұл жаңа станцияға «V32» деген атау берді. Триангуляция әдісі арқылы белсенділер сигналдың Батыс Еуропа аумағынан шығып жатқанын анықтады. Бұл 2001 жылдан бері фарси тілінде алғаш рет эфирге шыққан сандық станция болып тіркелді.
V32-нің жұмыс кестесі де өте қатаң: хабарламалар Тегеран уақытымен таңғы сағат 5:30-да және кешкі 21:30-да беріледі. Әр сеанс фарси тіліндегі «Назар аударыңыз!» деген сөзбен басталып, бір жарым сағатқа созылады. Иран тарапы бұл сигналды тұншықтыруға (помеха жасауға) тырысқанымен, радиостанция бірнеше күннен кейін жаңа жиілікке ауысып, жұмысын жалғастыра берді.
Неліктен Иранмен жұмыс істеу қиын?
ЦРУ-дың Мәскеудегі бөлімшесінің бұрынғы басшысы Джон Сифердің айтуынша, Иран — барлау жұмыстары үшін ең күрделі аймақтардың бірі. Бұл елде АҚШ елшілігінің жоқтығы дипломатиялық бүркемелеу арқылы стандартты барлау тәжірибесін жүргізуге мүмкіндік бермейді.
«Егер сіз Иран немесе Солтүстік Кореямен жұмыс істесеңіз, мұндай «ескі стилдегі» құралдарға таңғалмайсыз. Бұл — шынымен жұмыс істейтін тәсілдердің бірі. Соғыс басталғанда байланыс үзілмеуі тиіс маңызды дереккөздер үшін бұл тамаша қосалқы нұсқа», — деп түсіндіреді Сифер.
Осылайша, жоғары технологиялар соғысында ең сенімді қару — ұмытыла бастаған қарапайым радиосигналдар болып шықты. Ирандағы ақпараттық құрсау жағдайында ЦРУ-дың «сандық дауыстары» жасырын агенттер үшін басты бағдаршамға айналып отыр.