Соңғы уақытта өңірлердегі еңбек ұжымдарымен кездесулер барысында медициналық ұйымдардағы кәсіподақ жүйесіне қатысты өзекті мәселе жиі көтеріле бастады. Әңгіме — бір мекеме ішінде бірнеше бастауыш кәсіподақ ұйымының қатар жұмыс істеуі туралы.
Бүгінде кейбір ауруханалар мен емханаларда әртүрлі салалық бірлестіктерге қарайтын бірнеше кәсіподақ ұйымы қызмет етеді. Мұндай жағдайда басты назар мекеме басшысының ұстанымына ауады. Себебі ұжымдағы тұрақтылық пен әлеуметтік әріптестіктің әділ сақталуы көбіне басшылықтың бейтараптығына байланысты.
Салалық «QazMed» кәсіподағының ақпараты бойынша, мәселенің түйіні кәсіподақтардың қатар жұмыс істеуінде емес. Негізгі түйткіл — басшының барлық ұйымға бірдей әрі тең көзқарас таныта алуында.
Мәселе әсіресе мекеме жетекшісінің өзі белгілі бір кәсіподақтың мүшесі болған жағдайда күрделене түседі. Өйткені басшы бір уақытта бірнеше рөлді қатар атқарады: ол — жұмыс беруші тараптың өкілі, ұжымдық шартқа қол қоюшы, еңбек жағдайына ықпал ететін тұлға әрі кәсіподақ мүшесі.
Мұндай жағдайда мүдделер қақтығысы туралы сұрақтың туындауы заңды құбылыс. Себебі басқарушылық шешім қабылдайтын адамның өзі мүше болып отырған ұйымға бейсаналы түрде артықшылық беру қаупі әрдайым бар.
«QazMed» өкілдерінің мәліметінше, бұл мәселе бұған дейін де бірнеше рет көтерілген. Алайда жауап ретінде көбіне «заңда тікелей тыйым жоқ» деген уәж айтылып келген.
Расында, Қазақстан заңнамасында медициналық ұйым басшысының кәсіподаққа мүше болуына нақты шектеу қойылмаған. Бірақ сарапшылар мәселені тек құқықтық тұрғыдан қарастыру жеткіліксіз екенін айтады. Себебі әңгіме формалды рұқсат немесе тыйым туралы емес, ұжым ішіндегі сенім мен әділдік қағидаттарының сақталуы жайында болып отыр.
Мысалы, мекеме басшысы өзі мүше кәсіподақтың жиналыстарына тұрақты қатысып, ал басқа бастауыш ұйымдарды назардан тыс қалдырса, бұл ұжым ішінде түрлі күмән туғызуы мүмкін. Әсіресе ресурстарды бөлу, әлеуметтік қолдау шаралары немесе еңбек даулары қаралатын сәтте мұндай мәселелер өткір сезіледі.
Сарапшылардың пікірінше, әлеуметтік әріптестік жүйесі тек барлық тарапқа тең мүмкіндік берілген жағдайда ғана тиімді жұмыс істейді. Ал бір тараптың ықпалы күшейіп кеткен ортада сенім әлсіреп, ұжым ішінде алауыздық пайда болады.
Осыған байланысты «QazMed» салалық кәсіподағы медициналық ұйымдардағы бейтараптық қағидатын нақты сақтау мәселесін жүйелі түрде талқылау қажет деп есептейді. Ұйым өкілдері мұндай жағдайда басты мақсат қандай да бір кәсіподаққа шектеу қою емес, мүдделер қақтығысының алдын алып, барлық ұйымға тең жағдай қалыптастыру екенін атап өтеді.
Мамандардың айтуынша, бұл мәселе тек кәсіподақтар арасындағы қатынасқа ғана емес, жалпы еңбек ұжымындағы тұрақтылық пен әлеуметтік әділдікке тікелей әсер етеді.