Ірі державалардың бір-бірімен сөйлесуі қиындаған кезде шағын және орта мемлекеттердің дипломатиялық мүмкіндігі керісінше артуы мүмкін. Қазақстанның соңғы жылдардағы тәжірибесі осы жерде назар аударады. Елдің артықшылығы әскери немесе экономикалық басымдықта емес, бір-біріне қарсы тұрған тараптармен қатар сөйлесе алуында.
Дмитрий Мацюк мұндай тәсілді «дипломатиялық төзімділікпен» байланыстырады. Әңгіме кез келген ұстаныммен келісу туралы емес. Қазақстан үшін мәселе – Ресеймен де, Қытаймен де, Батыс елдерімен де қатынасты үзіп алмай, маневр жасау мүмкіндігін сақтау. Геосаяси поляризация күшейген сайын мұндай саясаттың бағасы да, тәуекелі де өседі.
2017 жылы басталған Астана процесі соның нақты сынағы болды. Женева келіссөздері әлсіреген кезеңде Қазақстан Сирия билігі мен қарулы оппозиция өкілдеріне кездесетін алаң ұсынды. Келіссөзге Ресей, Түркия және Иран кепілгер елдер ретінде қатысты [6]. Қазақстан Сириядағы соғысты шешкен жоқ. Бірақ тараптарды бір үстелге отырғызуға жағдай жасады. Делдал мемлекет үшін кейде нәтиже дәл осымен өлшенеді.
Астанадағы Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездері де осы дипломатиялық модельге жақын. 2025 жылғы VIII съезде жеккөрушілік тілі, радикализм мен ксенофобия мәселелері көтерілді. Діни диалогтың өзі қақтығысты тоқтатпайды, бірақ саяси арналар жабылған жағдайда қосымша байланыс арнасын сақтай алады.
Мұндай ұстанымның тарихи салмағы да бар. 1949–1989 жылдардағы Семей ядролық полигонының тәжірибесі Қазақстанның кейін ядролық қарудан бас тартуына ықпал етті. Мацюк осы шешімді елдің қарусыздану саласындағы моральдық капиталымен байланыстырады.
Сондықтан Қазақстанның дипломатиялық мүмкіндігін супердержавалармен бәсекеден іздеу дәл емес. Негізгі ресурс – сөйлеспей қалған тараптар арасында байланыс қалдыру. Полицентрлі әлемде орта державаның салмағы кейде қанша қысым жасай алатынымен емес, қанша тарапты бір үстелге жинай алатынымен өлшенеді.