Пәкістан көне өркениет пен ядролық держава тоғысқан жұмбақ өлке
Пәкістан Ислам Республикасы – әлемдегі ең тығыз қоныстанған және қарама-қайшылықтарға толы мемлекеттердің бірі. Бұл өлке шетелдік туристерді өзінің шексіз құмды алқаптарымен ғана емес, сонымен бірге жер бетінен жойылып кеткен көне өркениеттердің сансыз ескерткіштерімен баурайды. Қазіргі таңда бұл ел «ядролық клубтың», яғни ядролық қаруға ие санаулы елдер коалициясының мүшесі болып табылатын жалғыз ислам мемлекеті ретінде танымал. Пәкістанның халықаралық саясаттағы ұстанымы да өте ерекше: ол Арменияны тәуелсіз мемлекет ретінде мойындамаған әлемдегі жалғыз ел болып табылады. Сонымен қатар, Пәкістан билігі Израильмен қарым-қатынасқа өте қатаң қарайды, сондықтан төлқұжатында Израиль шекарасынан өткені туралы мөрі бар саяхатшыларды ел аумағына кіргізбейді.
Пәкістанның экономикасы мен күнделікті тұрмысы да таңқаларлық деректерге толы. Мысалы, жер шарындағы әрбір бес футбол добының төртеуі дәл осы Пәкістанда өндіріледі. Бұл ел спорттық жабдықтардан бөлек, волынка музыкалық аспабының әлемдегі ең ірі өндірушісі болып табылады және бұл аспаптарды тіпті волынканың отаны саналатын Шотландияның өзіне экспорттайды. Елдің ұлттық және ресми спорт түрі – көгалдағы хоккей. Тұрмыстық деңгейде пакистандықтардың ең сүйікті сусыны – сүт қосылған қою қара шәй. Ал көшелердегі ерекше сәнделген автокөліктер мен автобустар кез келген шетелдікті таң қалдырады; жергілікті халық көліктерін түрлі түсті бояулармен, тіпті кілемдермен безендіруді жақсы көреді.
Елдің әлеуметтік құрылымы мен демографиясы да өте күрделі. Халықтың жартысына жуығы 15 жасқа толмаған жастар. Пәкістанда екі ресми тіл – урду және ағылшын тілдері бекітілгенімен, іс жүзінде халықтың басым бөлігі ағылшынша сөйлемейді, керісінше елде 60-қа жуық әртүрлі тілдер мен диалектілер қолданылады. Пәкістандағы ең таңқаларлық әлеуметтік дәстүрлердің бірі – «бачи-пош» деп аталатын қыз балаларды ұл ретінде тәрбиелеу салты. Тек қыз туылған отбасыларда бұл жағдай «ұят» саналатындықтан, бір қызға ер баланың есімін беріп, ұлша киіндіріп, шашын қысқа қиып өсіреді. Мұндай балаларға ерлерге тән бостандықтар берілгенімен, жыныстық жетілу кезеңіне жеткенде олар қайтадан әйел өміріне оралып, тұрмысқа шығуға мәжбүр болады. Бірақ олар үй шаруасына бейімделмегендіктен, көбіне отбасылық өмірде қиындықтарға тап болады.
Пәкістанның қазіргі мемлекет ретіндегі тарихы 1947 жылы британдық колониялдық биліктің аяқталуымен басталды. Алғашында мемлекет екі бөліктен – Батыс және Шығыс Пәкістаннан тұрды, бірақ 1971 жылы болған азаматтық соғыстан кейін Шығыс бөлігі бөлініп шығып, Бангладеш мемлекеті құрылды. Бүгінде Пәкістан көршілес Үндістанмен діни және саяси келіспеушіліктерге байланысты өте күрделі қарым-қатынаста. Ел ішіндегі ақпараттық қауіпсіздік те қатаң бақыланады: Facebook және YouTube сияқты танымал әлеуметтік желілер мен көптеген танымдық сайттарға тыйым салынған, алайда порнографиялық сайттарға кіруге шектеу қойылмаған. Сонымен қатар, Ауғанстан мен Пәкістан арасындағы шекарада есірткі тасымалы үшін әлі күнге дейін пошта көгершіндері пайдаланылатын көрінеді.
Пәкістанның табиғаты мен географиясы қатал, бірақ өте көркем. Ел аумағының тек төрттен бірі ғана егіншілікке жарамды және ол жерлерді тек жасанды суару арқылы ғана игеруге болады. Қазіргі таңда Аравия теңізі деңгейінің көтерілуіне байланысты кейбір жағалаудағы аудандарды су басып жатыр. Дегенмен, бұл ел альпинистер үшін нағыз жәннат: мұнда әлемдегі екінші ең биік шың – К2 (Чогори) орналасқан. К2-ге шығу өте қымбат рахат, ол үшін елдің Мәдениет министрлігіне 9 мың доллар көлемінде жарна төлеу қажет. Сондай-ақ, елдің солтүстік-шығысында әлемдегі ең биік таулы жол – Қарақорым тас жолы өтеді, ол ежелгі Ұлы Жібек жолының ізімен салынған.
Пәкістанның ең ірі қаласы – Карачи. Ол бір кездері (1947-1959 жж.) елдің астанасы болған және 2013 жылы әлемдегі өмір сүру ең арзан қала деп танылған. Карачиде Пәкістанның негізін қалаушы Мұхаммед Әли Джиннаның ақ мәрмәрден тұрғызылған мазары орналасқан. Бұл қаланың тағы бір мақтанышы – әлемдегі ең ірі ерікті жедел жәрдем қызметін құрған филантроп Абдус Саттар Эдхидің қызметі. Қаланың оңтүстігіндегі Клифтон ауданы бай адамдар демалатын әдемі курорттық аймақ болып саналады. Сәулет өнеріне келетін болсақ, Исламабадтағы Король Фейсал мешіті – әлемдегі ең үлкен мешіттердің бірі, оны Сауд Арабиясының королі толықтай өз қаражатына салдырған. Ал Лахор қаласында XVII ғасырда моғол императоры Аурангзеб тұрғызған атақты Бадшахи мешіті мен император Жаһангир әйеліне арнап салдырған Шалимар бақтары орналасқан.
Пәкістанның интеллектуалдық әлеуеті де жоғары. Мысалы, Шофан-хабани есімді вундеркинд бала 8 жасында Microsoft корпорациясының сертификатталған маманы атанған. Елдің тарихы тіпті ерте заманға кетеді: Гандхара алқабында кезінде шумерлер мен египеттіктермен тең түсетін жоғары дамыған көне өркениет болған. Кейбір зерттеушілер Махатта сарайы немесе соған ұқсас көне құрылыстардың қирауын Хиросима мен Нагасакидегідей ядролық жарылыспен салыстырып, Пәкістан жерінде ежелде де жойқын күштердің болғанын болжайды. Британдық «The Economist» журналы Пәкістанды әлемдегі ең қауіпті елдердің бірі деп атаса да, мұндағы туризм индустриясы жылдан жылға қарқынды дамып келеді. Бұл өлке – адамзат тарихының құпиялары мен болашақтың технологиялары астасқан, әлі де зерттеуді қажет ететін тылсым мекен.
