Әлем жаңа геосаяси кезеңге қадам басты
Қазіргі таңда әлемдік саяси аренада елеулі өзгерістер орын алуда. Еуропа елдерінің Украинаға қатысты ұстанымдарының өзгеруі, жаңа әскери технологиялардың пайда болуы және Таяу Шығыстағы шиеленістің артуы жаһандық қауіпсіздік архитектурасын қайта қарауға мәжбүр етуде. Бұл материалда біз соңғы уақыттағы ең маңызды оқиғаларға талдау жасаймыз.
Болгарияның жаңа бағыты: «Тыныш құтқарушыдан» прагматикалық нейтралитетке Болгарияның саяси билігіне Румен Радев пен оның «Прогрессивті Болгария» партиясының келуі Украинаға көмек көрсету мәселесінде күрт бетбұрыс жасады. Осыған дейін Украинаны кеңестік үлгідегі снарядтармен және отынмен қамтамасыз етіп келген «тыныш құтқарушы» енді әскери көмекті ресми түрде тоқтатты. Жаңа үкіметтің қисыны бойынша, Украинада қару жеткілікті, бірақ адам ресурстары тапшы, сондықтан әрі қарай қаруландыру тек адам шығынын көбейтеді. Сонымен қатар, София Ресейге қарсы санкцияларды өз истребительдерін (МиГ-29) жөндеуге кедергі келтіреді деп есептеп, оларды алып тастауды жақтайды. Брюссель Радевты «Ресейдің троян аты» деп атағанымен, Болгария ЕО-ның қаржыландыруына тәуелді болғандықтан, Батыспен толық бет жыртыспай, Словакия премьері Фицо сияқты риторикалық деңгейде ғана қарсылық танытуы мүмкін.
Әскери технологиялар: «Фламинго» мен теңіз дрондарының дәуірі Майдан даласында технологиялық секіріс байқалуда. Украиналық жаңа «Фламинго» зымырандары Ресейдің Чебоксары қаласындағы стратегиялық маңызды технологиялық зауытқа соққы берді. Бұл кәсіпорын «Искандер» мен «Калибр» зымырандарына қажетті электронды құрылғыларды шығарады. Сонымен қатар, Норвегия Украинаның теңіз дрондарын өндіруі мен сатып алуына 1,2 млрд крон бөлді. Бұл тек әскери мақсат қана емес, Қара теңіздегі сауда жолдарын, соның ішінде астық экспортын қауіпсіздендіру үшін маңызды. Осылайша, соғыс бұрынғыдай тек танктік шабуылдармен емес, жоғары технологиялық қашықтықтан басқарылатын құралдармен сипатталуда.
Бірінші дүниежүзілік соғыстың қайталануы және экономикалық бенефициарлар Сарапшылар қазіргі қақтығыстың ұзақтығы мен сипаты бойынша Бірінші дүниежүзілік соғыспен ұқсастығын атап өтуде. Сол кездегі пулеметтердің рөлін қазір арзан FPV-дрондар атқарып, соғысты позициялық «тұйыққа» тіреді. Бұл жағдайда АҚШ пен Қытай басты экономикалық пайда алушыларға айналып, өздерінің әлемдік держава ретіндегі позицияларын нығайтып жатыр. Ресей болса, Батыстың Украинаға көмегін «қызыл сызықтан» өту деп есептеп, Еуропадағы (Түркия, Прибалтика) дрон шығаратын зауыттардың мекенжайларын жариялап, оларды нысанаға алуы мүмкін екенін аңғартты.
Венгриядағы ішкі реформалар: Бюрократияны шектеу Украина төңірегіндегі саяси ойындармен қатар, Венгрияда қызықты ішкі реформалар басталды. Премьер-министр Мадьяр бастаған жаңа үкімет депутаттар мен министрлердің жалақысын екі есеге қысқарту туралы шешім қабылдады. Бұл мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыру және артық шығындарды халыққа қажетті салаларға бағыттау мақсатында жасалып отыр. Бұл қадам Венгрияның Еуропадағы ерекше саяси бағытын тағы бір рет айқындады.
Таяу Шығыс: Иранның «Шахед» арқылы жауабы Таяу Шығыста жағдай қайта ушықты. Иран күштері АҚШ-тың құны 50 млн доллар тұратын «Apache» вертолетін басқарылатын «Шахед» дронымен атып түсірді. Бұл ирандық дрондардың қозғалмалы нысаналарды жоя алатын жаңа сапалық деңгейге көтерілгенін көрсетеді. Дональд Трамп бұл оқиғаны Иранның «хулигандығы» деп атап, Тегеранның бұл үшін «баға төлейтінін» айтып, қатаң ескерту жасады.
Қорыта келгенде, әлем бір полюсті жүйеден көп полюсті және технологиялық тұрғыдан күрделі соғыстар кезеңіне өтті. Болгария сияқты елдердің позициясын өзгертуі және жаңа қару түрлерінің майданға шығуы алдағы уақытта геосаяси картаның тағы да өзгеретінін білдіреді.
