АҚШ пен Қытайдың әскери әлеуеті
Қазіргі таңда АҚШ пен Қытай арасындағы геосаяси бәсекелестік әлемдік қауіпсіздіктің басты факторына айналды. Егер бұл екі алпауыт мемлекет арасында әскери қақтығыс орын алса, оның салдары бүкіл планета үшін жойқын болуы мүмкін. Дереккөздерге сүйене отырып, екі елдің әскери мүмкіндіктерін бірнеше негізгі бағыт бойынша салыстырып көрейік.
Қаржылық ресурстар және адами капитал
Әскери қуаттың негізі – экономикалық мүмкіндік. АҚШ-тың жылдық әскери бюджеті шамамен 611 миллиард долларды құраса, Қытайдың көрсеткіші 214 миллиард доллар шамасында. Бұл қаржылық айырмашылық АҚШ-қа технологиялық тұрғыдан алда болуға мүмкіндік береді.
Алайда, адами ресурс бойынша Қытайдың басымдығы айқын. Қытайдың 1,4 миллиард халқы бар және белсенді әскері 2,3 миллион адамды құрайды. АҚШ-тың белсенді әскері 1,3 миллион адам болғанымен, оның жалпы жұмылдыру ресурсы 327 миллион халыққа негізделген.
Әуе және теңіз күштері
Заманауи соғыста әуедегі үстемдік шешуші рөл атқарады. Бұл салада АҚШ айтарлықтай алда: Американың 13 000-нан астам ұшағы болса, Қытайда бұл көрсеткіш 2 900-ге жуық. Теңіз бетінде де АҚШ-тың басымдығы байқалады — олардың 11 авианосеці бар болса, Қытайда әзірге тек бір авианосец қана толық қызметте, қалғандары жасалу үстінде. Дегенмен, Қытай танктер мен артиллерия саны бойынша басымдыққа ие екенін атап өткен жөн.
Ядролық арсенал және стратегиялық қорғаныс
Ядролық қару — екі елді тікелей қақтығыстан тежейтін басты фактор. Дереккөздерге сүйенсек, АҚШ-тың 4 000-нан 5 000-ға дейін ядролық оқтұмсығы бар, ал Қытайда бұл көрсеткіш шамамен 260-300 аралығында. Сонымен қатар, АҚШ Қытайдың баллистикалық зымырандарына қарсы THAAD сияқты заманауи қорғаныс жүйелерін дамытып, дайын отыр.
Жаңа майдан: Киберкеңістік пен ғарыш
Қазіргі соғыс тек жерде немесе көкте ғана емес, киберкеңістікте де жүреді. Қытай навигациялық және барлау сигналдарын бұзу үшін спутниктерге қарсы қаруларды және кибершабуылдарды белсенді дамытуда. Бұл АҚШ-тың жоғары технологиялық байланыс жүйелеріне елеулі қауіп төндіруі мүмкін.
Жауынгерлік тәжірибе және одақтастар
АҚШ-тың тағы бір маңызды артықшылығы — оның соңғы онжылдықтардағы Таяу Шығыс пен басқа аймақтарда жинақтаған үлкен соғыс тәжірибесі. Ал Қытай армиясы 1979 жылғы Вьетнаммен болған соғыстан бері ірі әскери іс-қимылдарға қатыспаған. Сондай-ақ, АҚШ-тың Жапония, Тайвань және Филиппин сияқты стратегиялық одақтастары бар, олар қақтығыс кезінде үлкен қолдау көрсете алады.
АҚШ технологиялық және тәжірибелік жағынан басым болса, Қытай адами ресурс пен жедел дамып келе жатқан жаңа технологияларымен қауіпті. Мұндай соғыс екі тарапқа да, бүкіл әлемге де тек жойылу мен экономикалық дағдарыс әкелетіндіктен, тараптар әзірге ашық қақтығыстан гөрі стратегиялық тежеу саясатын ұстануда.
