Жалған дәрігерлер: «Ақ халатты» алаяқтардың артындағы қасірет
Пәкістанда медициналық білімі мен тиісті лицензиясы жоқ, бірақ халықты «емдеумен» айналысатын жалған дәрігерлердің мәселесі ұлттық қатерге айналып отыр. Бұл астыртын бизнес тек заңсыз ғана емес, сонымен қатар мыңдаған адамның өмірін тікелей қауіп-қатерге тігетін аяусыз сала болып тұр.
Мәселенің төркіні — медицина саласында қандай да бір тәжірибесі бар тұлғалардың өздерін толыққанды дәрігер ретінде көрсетуінде. Мысалы, мейіргерлік салада 12 жылдық тәжірибесі немесе дипломы бар адамдар ешқандай ресми тіркеусіз-ақ науқастарға диагноз қойып, ем-дом жасауға толық қақымыз бар деп есептейді. Алайда тиісті тіркеу сертификатының болмауы олардың қызметін заңсыз әрі қауіпті етеді.
Мұндай «мамандардың» қолынан өткен науқастардың жағдайы көбіне жақсарудың орнына, керісінше, қиындай түседі. Қате диагноз қою мен дұрыс ем қолданбаудың салдарынан ауруы асқынған адамдар ақыр соңында үшінші деңгейлі ірі мемлекеттік ауруханаларға өте ауыр жағдайда түсіп жатады.
Антисанитария және қауіпті аурулардың таралуы
Жалған клиникалардың жұмысында қарапайым санитарлық нормалар мүлдем сақталмайды. Мұндағы медициналық құралдарды зарарсыздандыру (стерилизация) туралы ешкім ойланбайды да. Көп жағдайда құралдарды жай ғана сумен жуып, жұмысты жалғастыра береді.
Ең үлкен қасірет — шприцтерді қайталап пайдалану үрдісі. Бір реттік шприцтерді бірнеше науқасқа қолдану Пәкістанда мынадай қауіпті дерттердің жаппай өршуіне әкеп соқты:
Гепатиттің барлық түрлері;
АҚТҚ/ЖҚТБ (ВИЧ/СПИД).
Бұл індеттердің таралуына дәл осы «көше дәрігерлерінің» жауапсыздығы мен сауатсыздығы басты себеп болып отыр.
Заңның қауқарсыздығы: Неліктен алаяқтар жазасыз қалуда?
Өкінішке қарай, Пәкістанның қазіргі заңнамасы бұл мәселені түбегейлі шешуге қауқарсыз болып отыр. Жалған дәрігерлік қызмет үшін қарастырылған жаза тым жеңіл. Полиция рейд жүргізіп, қылмыстық іс қозғағанымен, нәтиже көңіл көншітпейді. Статистикаға сүйенсек, ұсталғандардың 95%-ы келесі күні-ақ кепілмен босап шығады.
Қолданыстағы заң актілерінде бұл әрекеттер «кепілге жіберуге болатын құқық бұзушылық» (bailable offense) ретінде жіктелгендіктен, алаяқтар бостандыққа шығып, өздерінің қауіпті кәсібін еш кедергісіз жалғастыра береді. Халықтың денсаулығын қорғау үшін Пәкістан билігі заңнаманы қатайтып, жалған медициналық қызметке тосқауыл қоюы тиіс.
