Солтүстік Корея АҚШ аумағына жететін зымыран жасайтынын мәлімдеді
Солтүстік Корея тағы да әлем назарын өзіне аударды. Бұл жолы Пхеньян жаңа зымыран қозғалтқышын сынақтан өткізгенін мәлімдеп, оның болашақта АҚШ аумағындағы нысандарға дейін жете алатын қару жасауға негіз болатынын жариялады. Мемлекеттік ақпарат құралдары мұны елдің стратегиялық қуатын арттырған ірі жетістік ретінде көрсетті. Сынақ барысын Ким Чен Ынның өзі бақылағаны да бұл хабарламаның жай техникалық жаңалық емес, саяси мәлімдеме екенін аңғартады.
КХДР-дың ресми ақпарат тарату арналары таратқан дерекке қарағанда, әңгіме жетілдірілген қатты отынды зымыран қозғалтқышы туралы болып отыр. Билік оның тарту күші бұрынғы көрсеткіштен жоғары екенін алға тартып, бұл жаңа буындағы, анағұрлым қуатты әрі ұтқыр зымырандар жасауға жол ашатынын мәлімдеді. Солтүстік Корея үшін мұндай технологияның маңызы ерекше. Өйткені қатты отынмен жүретін зымырандарды сұйық отынды жүйелерге қарағанда әлдеқайда жылдам іске қосуға, жасырын түрде тасымалдауға және тосын жағдайда ұшыруға мүмкіндік бар.
Пхеньянның есебі түсінікті: ол әскери қуатын көрсетіп қана қоймай, қарсыластарына психологиялық қысым жасауды да көздейді. Солтүстік Корея ұзақ жылдан бері өзінің зымыран және ядролық бағдарламасын сыртқы қауіпке қарсы қорғаныс құралы ретінде көрсетіп келеді. Бірақ шын мәнінде мұндай қадамдар аймақтағы шиеленісті бәсеңдетпей, керісінше үдете түседі. Әсіресе АҚШ, Жапония және Оңтүстік Корея үшін бұл – жай ғана ақпараттық мәлімдеме емес, қауіпсіздік архитектурасына тікелей әсер ететін сигнал.
Дегенмен КХДР-дың кез келген әскери хабарламасына сақтықпен қарау қажет. Бірқатар сарапшылар Пхеньянның АҚШ аумағына дейін жететін жаңа жүйе жасау туралы мәлімдемесін асыра айтылған баға деп есептейді. Себебі қозғалтқыштың қуаты артқаны зымыранның автоматты түрде құрлықаралық деңгейге шыққанын білдірмейді. Мұнда ұшу қашықтығынан бөлек, басқару жүйесі, салмақ, оқтұмсықты жеткізу мүмкіндігі, дәлдік және қорғаныс жүйелерін айналып өту қабілеті секілді бірнеше маңызды фактор бар. Яғни мәселе тек «алысқа ұша ма, ұшпай ма» деген сұрақпен шектелмейді.
Соған қарамастан, бұл сынақтың маңызын төмендетуге де болмайды. Өйткені Солтүстік Корея өз әскери бағдарламасын кезең-кезеңімен дамытып келеді. Бұған дейін де Пхеньян әртүрлі қашықтықтағы зымырандарын сынап, әлемдік қауымдастықтың алаңдаушылығын күшейткен еді. Енді қозғалтқыш технологиясын жаңарту арқылы ол өз қару жүйелерін мобильді, жедел және тосын соққы беруге бейім еткісі келетінін байқатып отыр.
Бұл жерде тағы бір маңызды жайт бар. Солтүстік Корея мұндай сынақтарды тек әскери қажеттіліктен емес, дипломатиялық сауда құралы ретінде де пайдаланады. Пхеньян неғұрлым қатты, неғұрлым қауіпті көрінсе, соғұрлым келіссөз үстеліндегі салмағын арттырғысы келеді. Басқаша айтқанда, зымыран – бұл КХДР үшін тек қару емес, саяси аргумент. Сондықтан мұндай мәлімдемелердің астарында көбіне халықаралық қысымға жауап беру, санкцияларға қарамастан ішкі аудиторияға күш көрсету және сыртқы әлемге «бізбен санасуға мәжбүрсіңдер» деген белгі жолдау мақсаты жатады.
Қазіргі жағдайда бұл жаңалықтың жаһандық әсері де аз емес. Қазірдің өзінде Шығыс Азияда қауіпсіздік мәселесі күн тәртібінен түскен жоқ. АҚШ пен Қытай арасындағы бәсеке, Тайвань төңірегіндегі жағдай, Ресей мен Солтүстік Корея арасындағы әскери байланыстар туралы пікірлер – мұның бәрі Пхеньянның әрбір әскери қадамын бұрынғыдан да маңызды етіп отыр. Сол себепті Ким Чен Ын бақылаған қозғалтқыш сынағы жай ғана ішкі насихат материалы емес, үлкен геосаяси ойынның бір бөлігі ретінде қабылдануда.
Қазақстан аудиториясы үшін мұндай тақырып алыс көрінгенімен, оның салдары әлемдік қауіпсіздік пен экономикаға жанама түрде әсер етуі мүмкін. Әлемде ірі державалар арасындағы сенім әлсіреп, әскери технология жарысы күшейген сайын халықаралық тұрақсыздық тереңдей түседі. Ал тұрақсыздық ең алдымен энергия нарығына, логистикаға, шикізат бағасына және жаһандық саудаға әсер етеді. Демек, Солтүстік Кореядағы бір сынақтың жаңғырығы Орталық Азияға тікелей жетпесе де, оның халықаралық жүйеге түсіретін салмағы елеусіз емес.
Пхеньянның соңғы мәлімдемесі бір нәрсені тағы анық көрсетті: Солтүстік Корея әскери бағдарламасын тоқтатуға ниетті емес. Керісінше, оны жаңа деңгейге шығаруға ұмтылып отыр. Бірақ бұл жолдың соңы қауіпсіздікке емес, жаңа шиеленіске алып келуі ықтимал. Өйткені қару күшейген сайын сенім азаяды, сенім азайған сайын қақтығыс қаупі арта түседі. Ал дәл қазір әлемге жетіспей тұрғаны – күш көрсету емес, жауапкершілік.
